Američka mornarica ovog meseca proslavila je 251. godišnjicu osnivanja. Obeležila je svoje početke osnivanjem Kontinentalne mornarice u oktobru 1775. godine, pri čemu je zanemarila devetogodišnji period od 1785. do 1794. godine, kada SAD nisu imale stalnu ratnu mornaricu. Međutim, Zakon o mornarici iz 1794. godine, koji je Kongres usvojio kako bi odgovorio na napade berberskih pirata na američke trgovačke brodove u Sredozemnom moru i delovima Atlantskog okeana uz obalu severne Afrike, doveo je do izgradnje šest novih fregata i ponovnog uspostavljanja stalne mornarice Sjedinjenih Američkih Država.
Ovog meseca jedan od tih šest prvobitnih brodova dobio je novog komandanta.
Prošle nedelje, komandant Džon-Endru D. Anderson postao je 79. „kapetan“ broda USS Constitution, koji je danas sačuvan kao muzejski brod u luci u Bostonu. On nastavlja tradiciju koja je počela 1797. godine, kada je kapetan Semjuel Nikolson preuzeo komandu.
„Komandant broda nadgleda sve operacije na brodu i rad njegove posade. Danas se komandanti broda Constitution menjaju svake dve godine“, objasnio je Muzej USS Constitution.
Najstariji ratni brod američke mornarice u aktivnoj službi
Iako je porinut i uveden u službu pre gotovo 230 godina, USS Constitution i dalje ima status ratnog broda američke mornarice u aktivnoj službi. Povremeno plovi i sopstvenim pogonom. Moglo bi se reći da ovaj ratni brod na pravi način otelotvoruje Sjedinjene Američke Države. Drvena građa korišćena za njegovu izgradnju poticala je iz više saveznih država. Od Mejna, koji tada još nije bio država, sve do Džordžije, dok je američki patriota Pol Rivir obezbedio bakarne zavrtnje i klinove.
Ubrzo nakon ulaska u službu, USS Constitution postao je vodeći brod stanice Santo Domingo. Učestvovao je u zarobljavanju više brodova tokom Kvazi rata sa Francuskom. Kasnije je služio kao vodeći brod američke mornaričke Sredozemne eskadre, koja je bombardovala Tripoli, na području današnje Libije, a potom uspešno blokirala tu luku. To je doprinelo postizanju mirovnih uslova sa Alžirom, a kasnije i sa Tunisom.
Tokom rata 1812. godine, USS Constitution sukobio se sa britanskom fregatom HMS Guerriere. Više topovskih đuladi ispaljenih na američki brod delovalo je kao da se odbija od njegovog trupa, zbog čega je dobio čuveni nadimak Old Ironsides („Stare gvozdene strane“).
Više puta izbegao otpad
Fregata je ostala u aktivnoj službi i izvršavala različite zadatke, uključujući patroliranje zapadnom obalom Afrike u potrazi za brodovima koji su prevozili robove. Kasnije je korišćena za obuku pitomaca na Pomorskoj akademiji SAD u Anapolisu, u saveznoj državi Merilend.
Brod je više puta izbegao rezanje u staro gvožđe. Status broda u aktivnoj službi ponovo je dobio 1931. Od tada se nalazi u Bostonu, gde o njemu zajednički brinu Odeljenje za istoriju i nasleđe mornarice u Bostonu, Muzej USS Constitution i Služba nacionalnih parkova SAD.
USS Constitution nije najstariji ratni brod koji je i dalje u službi, jer ta titula pripada britanskom brodu HMS Victory, porinutom 1765. godine. Iako služi kao vodeći brod prvog lorda Admiraliteta u Portsmutu u Engleskoj. HMS Victory je trajno smešten u suvom doku, umesto da bude na vodi. Kao što je već navedeno, Old Ironsides povremeno može da plovi sopstvenim pogonom.
Zanimljivosti o prethodnim kapetanima
Komandant Anderson nastavlja niz istaknutih ličnosti koje su komandovale ovom fregatom. Sve je počelo kapetanom Semjuelom Nikolsonom. On je bio komandant broda od 22. jula 1798. do 5. juna 1799. godine. Iako je njegov mandat bio kratak, nadgledao je izgradnju broda u Bostonu i predvodio njegovo prvo krstarenje duž istočne obale SAD tokom Kvazi rata sa Francuskom.
Tokom rata iz 1812. godine, USS Constitution imao je tri različita komandanta. Prvi je bio kapetan Ajzak Hal. On je predvodio brod u pobedi nad HMS Guerriere 19. avgusta 1812. godine. Komandu je potom preuzeo kapetan Vilijam Bejnbridž, koji je 29. decembra 1812. porazio britansku fregatu HMS Java.
Kapetan Čarls Stjuart komandovao je fregatom tokom njene poslednje bitke u ratu iz 1812. godine. Tada je 20. februara 1815. istovremeno zarobio britanske brodove HMS Cyane i HMS Levant. Bitka se odigrala gotovo dva meseca nakon potpisivanja Gentskog mirovnog sporazuma, kojim je okončan rat iz 1812. godine, ali vest o miru još nije bila stigla do otvorenog mora. To je ujedno bio poslednji put da je USS Constitution ispalio topovske plotune u borbi.
U novijoj istoriji, komandant Tajron Gabrijel Martin imao je najduži mandat na mestu komandanta USS Constitution. Brodom je upravljao gotovo četiri godine, od 6. avgusta 1974. do 30. juna 1978. godine.
Dve žene kapetani
Martin je komandovao brodom tokom proslave dvestote godišnjice osnivanja Sjedinjenih Američkih Država, uključujući i paradu velikih jedrenjaka 1976. godine. Tokom posete britanske kraljice Elizabete II Sjedinjenim Državama iste godine, ugostio je na brodu.
Martin je autor knjige A Most Fortunate Ship („Najsrećniji brod“) i pokrenuo je velike restauratorske radove usmerene na istorijsku autentičnost. Među njima je bila i zamena kostima koji nisu odgovarali istorijskim činjenicama autentičnim uniformama iz perioda oko 1812.
USS Constitution imao je i dve žene na mestu komandanta. Komandantkinja Bili Džun Farel obavljala je tu dužnost od 2022. do 2024. godine i 21. januara 2022. postala prva žena komandant u istoriji broda. Nju je nasledila komandantkinja Kristal L. Šefer, koja je komandovala ratnim brodom do prošle nedelje.
„Potreban je čitav jedan grad da bi se izgradio, ponovo izgradio i održavao brod poput ovog, čime on sa svojih 229 godina ostaje mlad“, rekao je Anderson na brodu tokom ceremonije primopredaje komande u četvrtak, prenosi The Boston Herald. „Ovakav brod ostaje u službi zato što se jednom oficiru poverava da postane njegov kapetan. On postaje ratni brod i gradi svoje nasleđe samo zahvaljujući svojoj posadi.“
Piter Susju, saradnik Forbes
Izvor: forbes.n1info.rs
