fbpx
spot_img

Godovik: Mesto koje priča istoriju

U ovo vreme ograničenih putovanja, posebno van naših granica, nije naodmet prisetiti se lepih mesta u našoj okolini.

Foto: Vasilije Popović

Jedno od takvih je i Godovik u neposrednoj blizini Požege, nekada Užičke.

Kad putem za Užice skrenete pred nadvožnjakom na desno putem za Arilje ili Ivanjicu, prođete ispod tog istog nadvožnjaka, pa se popenjete na sledeći, silazeći sa njega videćete putokaz za Godovik.

Ovo mesto su svi putopisci od najstarijih, Čelebije i Kanica do savremenih, nazivali „skrivenim draguljem ovog kraja, kako po izuzetnom ambijentu u kome je smešteno, tako i zbog mnogih predanja, istorije i kulturne baštine srpskog nacionalnog identiteta“.

Ono što svakako treba neizostavno videti su Crkva Svetog Ilije na početku centralnog dela koji se, zbog pretpostavke da se, uz nesumnjive istorijske i arheološke artefakte, tu nalazilo odmorište ili tržnica iz rimskog vremena, koju i danas meštani nazivaju pijac.

Tako ćete, prateći glavni put, prvo zapaziti Crkvu Svetog Ilije koja je izgrađena u periodu od 1855. do 1858. godine.

Kako je ovaj, „donji deo sela“, podložan tokovima podzemnih voda, zgrada crkve se često slegala, pa je tokom dugog perioda često bila pod rekonstrukcijama.

Pamtim da se u vreme mog detinjstva sa neskrivenim oduševljenjem čekao Ilindan, kada se, ne samo u crkvenoj porti, već i ispred nje, dakako na prostoru „pijaca“, sabirao grdni svet na čuveni vašar u Godoviku, na kome doduše nikad nisam bio.

Nisu hteli stariji da me vode, „da im ne bih bio smetnja“ …

Nedaleko od ove, ispod godovičkog brda i pored snažnog izvora bistre gorske vode, nalazi se Crkva Svetog Đorđa, za koju će vam svi reći da je podignuta u isto vreme kada i zadužbina kralja Dragutina Nemanjića, ili Crkva Svetog Ahilija, kako se danas zove, inače građena u XIII veku (1277-1292/26).

Ova razlika od 4 godine označava period njenog oslikavanja, ali već pod pokroviteljstvom novog kralja Milutina, kome je Dragutin posle pada sa konja predao krunu i kraljevstvo.

Kako su u to vreme godovičke zemlje bile metoh ariljskog manastira, vreme izgradnje tadašnjeg manastira, a sadašnje Crkve Svetog Đorđa u Godoviku je više nego verovatno.

Jedno vreme je ovaj manastir bio centar – središte župe Moravičke, sve dok tu ulogu nije kasnije preuzeo veći, ariljski.

Važno je napomenuti da je u to vreme Godovik bio centar obrazovanja u celom kraju, značajno ispred najstarije ariljske (1844) i nešto kasnije (1846) požeške osnovne škole.

Kao i većinu sličnih objekata, ni ovu nisu mimoišla rušenja i obnavljanja.

Predanje govori da je vožd Karađorđe u ovoj crkvi – manastiru pričestio svoju vojsku pred polazak u neki od mnogobrojnih sukoba sa Turcima, pa bio i jedan od obnovitelja 1808, o čemu svedoči natpis u portalu naosa.

Ovaj podatak se može naći i u putopisu Joakima Vujića.

Godovik je dao dosta poznatih ličnosti, od kojih je jedna i Ljubo Mićić, poslanik ustavotvorne skupštine Kraljevine SHS.

Još jedan od poznatih Godovičana, Novak Živković, arheolog po naobrazbi, istoričar i publicista, bio je osnivač Društva za prikupljanje starina u Užicu iz kojeg je nastao Narodni muzej u Užicu, čiji je upravnik bio od 1951. do 1966.

Foto: Iz privatne arhive

Milan Pajević
Rođen 1952. godine, u Užicu, u porodici prosvetnih radnika koji su u to vreme službovali u Bosanskoj Vozući. Obično kaže da je prohodao (detinjstvo i niže razrede završio) u Virovu, osnovnu u Arilju, gimnaziju društvenog smera u Požegi, i kada su svi očekivali da će kao pisac “Najlepše pesme Radio Beograda 1970.” da krene na neki od društvenih fakulteta, položio je prijemni ispit na Mašinskom, upisao ga i završio. Napisao je knjigu “PITAO BIH” koja je objaljena na ruskom i srpskom jeziku, epistolarni roman "PLANINA KOJA ME JE VOLELA bostonske i druge priče" (Prometej 2018, 2019), a početkom 2020. izašla je knjiga "ČUDNOVATA PLATNA (ne) ispričane priče" (Prometej). Knjiga "PLANINA KOJA ME JE VOLELA bostonske i druge priče" je početkom 2021. izašla na engleskom jeziku "THE MOUNTAIN THAT LOVED ME boston and other stories" u prevodu SlaviceTomaš. Objavljivao na ruskom, ukrajinskom, engleskom i švedskom, a većina eseja napisanih u poslednje vreme nalazi se na portalu “Naš Nedeljnik”. Pokušava da dokaže da se kulturom i umetnošću može spasti svet. Oženjen je, otac četvoro dece, i deda istom broju unuka.